Advertorial

Το μαρτύριο του Φιλοκτήτη – «Πρᾶττε δίκαια»

O Δρ Αρχαιολογικού Τουρισμού και Πολιτιστικής Διπλωματίας Βασίλης Σπανός αφηγείται μύθους της Θεσσαλίας

Ο Βασίλειος Σπανός είναι Διδάκτωρ Αρχαιολογικού Τουρισμού & Πολιτιστικής Διπλωματίας, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Η στήλη έχει ως σκοπό την παράθεση θεσσαλικών μύθων και τη σύνδεση τους με το σύγχρονο βίο. Η μεθοδολογία που ακολουθείται είναι ο διάλογος μεταξύ δύο υποτιθέμενων χαρακτήρων. Στο παρόν άρθρο ο Μύστης συνομιλεί με τον Ζήτη. Ο τίτλος κάθε πονήματος αντιστοιχεί σε ένα δελφικό παράγγελμα, η ουσία του οποίου αποκρυσταλλώνεται, στους μυθικούς διαλόγους.

ΖΗ: Πράσινο του βουνού και γαλάζιο της θάλασσας… τοπίο εφάμιλλο με τα Ηλύσια Πεδία…υπερβάλλω Μύστη;
ΜΥ: Αγαλλιάζει πάσα ανθρώπινη ψυχή όταν αυτή διασχίζει τα Τέμπη, πολλώ δε μάλλον όταν θωρεί το λυκαυγές… καλημέρα Ζήτη και καλώς όρισες στη Μελιβοία…
ΖΗ: Επίτρεψε μου ν’ αντιρροπήσω τα λεγόμενα μου… χθες στην Ολιζώνα, στη Μεθώνη, στη Θαυμακία και σήμερα εδώ…η παρουσία της λήθης, έντονη…
ΜΥ: Στα μέρη που παρέθεσες, βασίλευε κάποτε ο πιο σημαντικός ξεχασμένος ήρωας, ο Φιλοκτήτης… μητέρα του η Δημώνασσα και πατέρας του, ο Αργοναύτης Ποίας…
ΖΗ: Μνημονεύεται για κάτι;
ΜΥ: Αξιοσημείωτη είναι η σχέση του με τον Ηρακλή…
ΖΗ: Επειδή ο Ποίας συμμετείχε στην Αργοναυτική Εκστρατεία, όπως ο ημίθεος;
ΜΥ: Διότι ο Φιλοκτήτης ήταν το τελευταίο πρόσωπο που είδε ο γιος της Αλκμήνης…
ΖΗ: Ενδιαφέρον ακούγεται αυτό… τί έγινε συγκεκριμένα;
ΜΥ: Η σύζυγος του Ηρακλή, η Δηιάνειρα, όταν συνειδητοποίησε ότι η καρδιά του ανήκει στην Ιόλη, του έδωσε να φορέσει έναν χιτώνα…
ΖΗ: Ο οποίος είχε ποτισθεί με το δηλητηριώδες αίμα του Κενταύρου Νέσσου…
ΜΥ: Το δηλητήριο άρχισε να κατατρώει τις σάρκες του Ηρακλή…στην κορυφή του όρους Οίτη, παρακάλεσε τον γιο του Ύλλο, ν’ ανάψει πυρά για να καεί…
ΖΗ: Δέχθηκε κάτι τέτοιο ο γιος του;
ΜΥ: Όχι… κανένας δεν δέχθηκε, παρά μόνον ο Φιλοκτήτης…
ΖΗ: Δύσκολη απόφαση…πώς να ένιωσε άραγε;
ΜΥ: Πεπεισμένος ότι έπραξε το καθήκον του…
ΖΗ: Κι από πού εξάγεται αυτό το συμπέρασμα;
ΜΥ: Αφού τον ευχαρίστησε που τον βοήθησε να τελειώσουν τα βάσανα του, του δώρισε το τόξο και τα βέλη, ποτισμένα στο φαρμακερό αίμα της Λερναίας Ύδρας…
ΖΗ: Έπιασε τόπο αυτή η κίνηση;
ΜΥ: Ακόμα και ο Οδυσσέας παραδεχόταν ότι ο Φιλοκτήτης ήταν καλύτερος τοξότης… η αλήθεια είναι ότι ο Μηριόνης και ο Τεύκρος ήταν επίσης καλύτεροι του…
ΖΗ: Οπότε να φανταστώ ότι γύρισε στην πατρίδα του μετά;
ΜΥ: Η μοίρα τον κάλεσε στην Τροία, όντας ένας εκ των μνηστήρων της Ελένης…
ΖΗ: Ως βασιλιάς που ήταν, θα συμμετείχε και ως αρχηγός πλοίων της πατρίδας του…
ΜΥ: Επτά έστειλε, πενήντα κωπηλάτες έκαστο… αλλά η Λάχεσις είχε άλλα σχέδια…
ΖΗ: Μαύρος ο λαχνός που εξήλθε του αγγείου, μάλλον…
ΜΥ: Μετά τον απόπλου των Αχαιών από την Αυλίδα, σταμάτησαν για λίγο στη Λήμνο, στο νησί του θεού Ηφαίστου…
ΖΗ: Λογικό… άνθρωποι ήταν, ξεκούραση χρειάζονταν…
ΜΥ: Οι Αχαιοί όφειλαν να θυσιάσουν προς τιμήν της νύμφης Χρύσης, σ’ ένα νησάκι αφιερωμένο στην ίδια δίπλα στη Λήμνο, που μόνο ο Φιλοκτήτης γνώριζε…
ΖΗ: Οπότε, τέθηκε επικεφαλής της θρησκευτικής τελετής;
ΜΥ: Μάλιστα… λίγο πριν την ολοκλήρωση της όμως, ένα νερόφιδο τον δάγκωσε…
ΖΗ: Είχε διαπράξει κάτι μεμπτό και επήλθε τιμωρία;
ΜΥ: Πιθανόν, θύτης ήταν η Ήρα επειδή βοήθησε τον Ηρακλή… κάποιοι άλλοι πιστεύουν ότι αυτό συνέβη διότι αρνήθηκε τον έρωτα της νύμφης…
ΖΗ: Το τραύμα τί απέγινε τελικά; …επουλώθηκε;
ΜΥ: Κάθε άλλο… ο πόνος οδυνηρός, η δυσωδία εντονότατη… άπαντες στο στρατό, δεν άντεχαν τα ουρλιαχτά του…
ΖΗ: Πώς αντιμετωπίστηκε λοιπόν η κατάσταση;
ΜΥ: Ο Οδυσσέας έδειξε για άλλη μία φορά το στυγνό του πρόσωπο… εισηγήθηκε να τον παρατήσουν στη Λήμνο και να συνεχίσουν για τον Ίλιον…
ΖΗ: Εισακούστηκε από τους Ατρείδες;
ΜΥ: Δυστυχώς, ναι… κι ο Φιλοκτήτης υπέφερε για δέκα χρόνια…
ΖΗ: Όση διάρκεια είχε ο πόλεμος στη γη της Τρωάδας …η Τιτανίδα Θέμις, απούσα;
ΜΥ: Κι όμως, οι εξελίξεις έλαβαν άλλη τροπή… ο Κάλχας από τους Αχαιούς και ο Έλενος από τους Τρώες, έδωσαν τρεις χρησμούς για την πτώση της Τροίας…
ΖΗ: Μου φαίνονται πολλοί αλλά εσύ ξέρεις καλύτερα…
ΜΥ: Πρώτον, θα έπρεπε να κλαπεί το Παλλάδιο, από την ακρόπολη της Τροίας…
ΖΗ: Α, ναι!… κάτι που υλοποίησαν ο Διομήδης και ο Οδυσσέας…
ΜΥ: Δεύτερον, απαραίτητη για τον τερματισμό του πολέμου ήταν η συμμετοχή του Νεοπτόλεμου, του γιου του Αχιλλέα…
ΖΗ: Αν δεν κάνω λάθος, πρέπει να είχε την ορμή του πατέρα του…τίποτα πια δεν μπορούσε να σώσει την Τροία…
ΜΥ: Τρίτον, σημαντική ήταν η συμβολή του Φιλοκτήτη, εξαιτίας των φαρμακερών βελών που είχε στην κατοχή του…
ΖΗ: Δέχθηκε να συνδράμει μετά από όλα όσα του έκαναν οι συμπατριώτες του;
ΜΥ: Εστάλησαν στη Λήμνο, ο Οδυσσέας και ο Νεοπτόλεμος, με τον γιο της Αντίκλειας να προσπαθεί να ξεγελάσει τον νεαρό γιο της Δηιδάμειας…
ΖΗ: Όλα αυτά, δεν προσιδιάζουν σε εξυπνάδα, μα σε κουτοπονηριά και πανουργία…
ΜΥ: Πρόκειται για μία μορφή πλήρως εξωραϊσμένη…
ΖΗ: Δηλαδή, τί ακριβώς σκάρωσε ο γιος του Λαέρτη;
ΜΥ: Προσπάθησε να πείσει τον Νεοπτόλεμο να εξαπατήσει τον Φιλοκτήτη και να χρησιμοποιήσει το – δήθεν – επιχείρημα ότι και ο ίδιος ξεγελάστηκε από τον Οδυσσέα και επέστρεψε στη Σκύρο… διότι ο Οδυσσέας συνέχιζε να έχει στην κατοχή του τα όπλα του Αχιλλέα, που με δόλο τα είχε στερήσει από τον δικαιωματικό κάτοχο τους, τον Αίαντα, τον γιο του Τελαμώνα…
ΖΗ: Σε αναμονή της αντίδρασης του μικρού …δεν θέλω να διακόψω τον ειρμό σου…
ΜΥ: Ο Οδυσσέας επικεντρώνεται στη δόξα που θα αποκτήσει ο Νεοπτόλεμος όταν εκπορθήσει το Ίλιον, με τα βέλη του Φιλοκτήτη…
ΖΗ: Έπεσε στην παγίδα τελικά;
ΜΥ: Στην αρχή, ξεγέλασε τον Φιλοκτήτη… μα ο Νεοπτόλεμος, δεν είναι Οδυσσέας… είναι ακέραιος χαρακτήρας, ακριβώς όπως ο πατέρας του… πάνω και από τη δόξα, η τιμή…ο Αχίλλειος Κώδικας, μίλησε…
ΖΗ: Επικροτώ… και ποια η κατάληξη της σκηνής αυτής;
ΜΥ: Ο Νεοπτόλεμος συμπαραστάθηκε στον Φιλοκτήτη…κάθησε δίπλα του, τον στήριξε ψυχολογικά και συζητούσε μαζί του…
ΖΗ: Και ο Οδυσσέας;
ΜΥ: Σώθηκε από την παρέμβαση του Νεοπτόλεμου, όταν το τεντωμένο τόξο του Φιλοκτήτη, τον σημάδευε… η μεταστροφή του νεαρού ήρωα, οδήγησε σε έντονο λεκτικό διαπληκτισμό μεταξύ τους… μα σαν είδε ο Οδυσσέας τον εγγονό του Πηλέα να ορθώνεται, γύρισε την πλάτη… γνώριζε ότι δεν μπορούσε να σταθεί απέναντι του σε μονομαχία… τότε, εμφανίσθηκε ο Ηρακλής και προέτρεψε τον Φιλοκτήτη ν’ ακολουθήσει τον Νεοπτόλεμο στην Τροία…
ΖΗ: Όλα εντάξει μέχρι εδώ… η πληγή του Φιλοκτήτη;
ΜΥ: Τον ανέλαβαν οι Ασκληπιάδες, Ποδαλείριος και Μαχάων… η πληγή έκλεισε και ο Φιλοκτήτης μπήκε στις μάχες…
ΖΗ: Είχε το δικό του μερίδιο εκεί;
ΜΥ: Ένα από τα φαρμακερά του βέλη, πέτυχαν τον Πάρη…έτσι πέθανε ο δειλός γιος του Πριάμου, ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που ο ίδιος είχε σκοτώσει, με την άνανδρη βοήθεια του Απόλλωνα, τον Αχιλλέα, κάτω από τις Σκαιές Πύλες… δες το σαν «Ευχαριστώ» του Φιλοκτήτη προς τον Νεοπτόλεμο…
ΖΗ: Γύρισε σώος και ασφαλής ή είχε τη μοίρα πολλών που θαλασσοπνίγηκαν;
ΜΥ: Ορισμένοι, υποστηρίζουν ότι το καράβι του έφθασε μέχρι τη Σικελία, όπου ίδρυσε πόλεις… η επικρατούσα όμως παράδοση, τον θέλει πίσω στην πατρώα γη… δέκα χρόνια μαρτυρίου ήταν πολλά άλλωστε…
ΖΗ: Μία ιστορία, πόσα νοήματα… ξεχωρίζεις κάποια Μύστη πριν αναρριχηθώ αύριο με το καλό, στο Πάνθεον του Ολύμπου;
ΜΥ: Η στάση του Νεοπτόλεμου απέναντι στον Φιλοκτήτη, με συγκινεί ιδιαίτερα…
ΖΗ: Λόγω συναισθηματισμού;
ΜΥ: Αιακός, Τελαμώνας, Πηλέας, Αίαντας, Αχιλλέας, Νεοπτόλεμος… κρυστάλλινος ο χαρακτήρας όλης αυτής της γενεαλογίας… διένυσαν αγόγγυστα και κατ’ επιλογή, το μονοπάτι της Αληθείας και της Αρετής… με τη διαφορά ότι ο Νεοπτόλεμος, είχε ένα μειονέκτημα συγκριτικά με τον πατέρα του…
ΖΗ: Ποιο ήταν αυτό;
ΜΥ: Όλοι οι προαναφερθέντες, είχαν έμφυτα σπάνια στοιχεία… ο Αχιλλέας όμως ταυτόχρονα, ήταν υπό τη σκέπη του μεγίστου των σοφών, του Κενταύρου Χείρωνα…
ΖΗ: Ευλογημένος θα έλεγα…
ΜΥ: Τα έμφυτα στοιχεία, μέσω της παιδείας που έλαβε, ο Αχιλλέας τα καλλιέργησε στον υπέρτατο βαθμό… ο Νεοπτόλεμος ωστόσο, ανατράφηκε στη Σκύρο, στη βασιλική αυλή του παππού του Λυκομήδη…
ΖΗ: Σίγουρα, οι δύο καταστάσεις δεν μπορούν να εξισωθούν…φρονώ ότι ο Νεοπτόλεμος είναι άξιος πολλών συγχαρητηρίων…
ΜΥ: Θα συμφωνήσω… κι ο Φιλοκτήτης όμως, κρύβει πάρα πολλά…
ΖΗ: Πώς θα τα αποκωδικοποιούσες Μύστη;
ΜΥ: Βυθίσου ηθελημένα στα σκοτεινά άδυτα της καθημερινότητας σου… αποδέξου τα ελαττώματα σου…αγκάλιασε τη μοναχικότητα… δάμασε τον πόνο και η βοήθεια του – κάθε – Νεοπτόλεμου, θα προκύψει… συν Αθηνά και χείρα κίνει…
ΖΗ: Αδημονώ να συναντήσω την κόρη του Δία, πάνω στον Μύτικα…
ΜΥ: Θα σε καθοδηγήσει να κατακτήσεις απάτητες κορυφές Ζήτη, όμοιες με αυτές που κατέκτησαν οι Αιακίδες…
ΖΗ: Πιστεύεις ότι μπορώ ν’ ανταπεξέλθω Μύστη;
ΜΥ: Πρώτα, οφείλεις να πιστέψεις εσύ στον εαυτό σου… μην αποθαρρυνθείς, όταν στην ανηφόρα της ζωής συναντήσεις εμπόδια… στόχοι σου, η πρόοδος, η ανέλιξη, η κατάκτηση… το καθιστά σαφές ο Φιλοκτήτης… «φιλώ» (αγαπώ) + «κτώμαι» (κατακτώ)… ν’ αναζητάς τις κατακτήσεις Ζήτη, αν θες να γίνεις ομοτράπεζος των αθανάτων… καλό κατευόδιο και τύχη αγαθή…
ΖΗ: Παρόλο που έκανα μεγάλο ταξίδι από την Κύρβα, δεν σ’ αποχαιρετώ Μύστη… οι δρόμοι μας, θα συναντηθούνε ξανά…

Το παρόν πόνημα αφιερώνεται στον κ. Φιλοκτήτη Τζαράκη,
Δ/ντή 1ου Γυμνασίου Ιεράπετρας

Χριστούγεννα 2023
Εξώφυλλο περιοδικού
Διαβάστε τις Θεσσαλικές Επιλογές όπως τυπώνονται
Διαβάστε
ΕΣΠΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ
DEH
FYLLIANA
mikel
Κονδυλόπουλος
ΦΑΡΜΑΚΗΣ
cosmos epipla larisa sales epipla prosfores
RE.ARCH
Μονάδα φροντίδας Ηλικιωμένων
adritec europe sa
alkyon hotel skiathos
panagiotopoulos kataskeyastikh larisa
Μαργαρίτης Πρίφτης Φούρλας
the medical project
aimogiagnosi
cps
FIORENTINO
xasampaliotis
ΚΑΨΙΩΧΑΣ
asteras
dalamagas
ground plan
Investa
iakentro exvsvmatikh
KALEMHS
monotech
Plitsi
thessalikes epiloges tilefono diafimisi
kaloghroy
MARIA KOKKA
papatriantafylloy
ΚΛΙΑΦΑ
Prapas
Μαξιμιάδης
koufoma-larisa
Δήμος Λαρισαίων